ÇENGEL BULMACA

Sırbistan’ın başkenti ve en büyük şehridir. Yedi harf. Dördüncü harfi G, yedinci harfi D.

Büfeden gazete alıp meydana yürüdü. Birkaç aydır fabrikada işler yoğundu. Siparişleri yetiştirmek için sık sık mesaiye kaldığından kendisine vakit ayıramamıştı. Açık havada yürümeyi, acele etmeden bir şeyler yiyip içmeyi özlemişti. Hava bulutluydu ama neyse ki bugün yağmur yoktu. Bir kafeye oturup kahve keyfi yapmak ve bulmaca çözmek istiyordu. Meydanı iyi gören bir yere oturdu. Büyük boy amerikano sipariş etti. Kahve gelene kadar gazeteye şöyle bir göz atıp sonrasında çengel bulmacaya dalacaktı.   

Ceza yargılamasında devlet adına suçları soruşturan, delil toplayan ve kamu davası açan yargı görevlisi. Beş harf. Üçüncü harfi V, beşinci harfi I.

Gazeteyi masaya bırakınca manşetteki haberi gördü. Göğsü daraldı. Bunaldı. Aynı duyguları birkaç yıl önce yayımlanan “Sarajevo Safari” belgeselini izlediğinde de yaşamıştı. Bunca sene sonra kaçıp durduğu şey paçasından yakalamış, inatla uçuruma çekiyor gibi hissetti. Çember daralıyordu sanki. Her ne kadar önemsiz biri olsa da sonunda kendisinin de yakasına yapışacaklar gibi hissediyordu. 

Heyecanla okudu. Haberin fotoğrafında bir adam vardı. Yüzü blurlanmıştı ama o tanıdı. Açık alnı, geriye doğru taranmış ve sanki hiç uzamıyormuş gibi hep aynı uzunluktaki saçları, alnındaki o garip üç çizgiyi biliyordu. Başkasının olması imkansızdı. Daha önce yüzünü defalarca uzun uzun incelemişti. Otuz sene geçse bile unutulacak gibi değildi. Hiç kuşkusuz bu Covanni denen İtalyan’dı. Takma adı olduğunu o zaman da biliyordu ama şimdi emin oldu. Çünkü haberdeki isim kısaltmaları farklıydı.     

Bir motorlu kara taşıtını (otomobil, kamyon, otobüs, taksi gibi) profesyonel olarak kullanan, yolcu veya yük taşıyan kişidir.  Beş harf. İlk harfi Ş, ikinci harfi O.

Yıllar önce, yine böyle burada otururken arkadaşı gelmiş, onun için bir iş bulduğunu söylemişti. Uzun süredir işsizdi. Parayı öğrenince hemen kabul etti. “İşin ne olduğunu duyunca bu kadar iştahlı olmayabilirsin!” diye uyardı arkadaşı. Gönüllü olduğu halde sol elindeki özürden dolayı orduya giremediğini biliyordu. Askerlik için başvuru yaptığında ağır bir mühimmat sandığını kaldırmasını istemişlerdi. İki eliyle tutamadı. Tek eliyle de kaldıramadı. Elendi. Şimdi orduya girmesinin bir yolu vardı ama geri hizmet olarak. Şoförlük yapacaktı. Elendiğinde de orduda başka işler yapabildi ama o bizzat cephede olmak istiyordu. Elinde silah düşmana ateş etmeliydi. Bunu yapamayacağı için diğer teklifleri reddetmişti. Ama şimdi…  

İçinden gelmese de paraya ihtiyacı olduğu için kabul etti. Aklında başka ve çok önemli bir soru vardı. Bu teklifte onu rahatsız eden gizemli bir taraf vardı. Arkadaşına, “Sadece şoförlük yapmak için bu kadar para çok değil mi?” diye sordu. Paranın yarısının şoförlük için, diğer yarısının da ağzını sıkı tutmak için olduğunu öğrendi. “Ağzını sıkı tutmazsan sonsuza kadar kapatırlar!” diye ekledi arkadaşı. Meselenin ciddiyetini o zaman anladı.      

Hakkında suç işlediğine dair kuvvetli şüphe bulunan bir şüpheli veya sanığın, yargılama süreci devam ederken kaçmasını veya delilleri karartmasını önlemek amacıyla hâkim kararıyla özgürlüğünün geçici olarak kısıtlanmasıdır.  Dokuz harf. İlk harfi T, beşinci harfi K, sekizinci harfi M.

Ona şimdiye kadar görmediği kadar lüks bir otobüs verdiler. İçinde tuvaleti bile vardı ama burayı onun kullanmasının yasak olduğunu söylediler. Her seferinde görev emri çıkacak, takip edeceği güzergâh haritayla birlikte verilecek ve talimatlara harfiyen uyacaktı. Ayrıca otobüste dört silahlı koruma olacaktı. İki kadın muavin servis yapmakla görevliydi. Yolcularla konuşmak, göz teması kurmak, onlardan para ya da herhangi bir hediye kabul etmek de yasaktı. 

Bunun neden böyle olduğunu, bu insanların kim olduğunu ve buraya ne yapmaya geldiklerini adamları görünce anladı. Demek ki söylentiler doğruydu. İnanmak istememişti ama şahit oldukları karşısında acı gerçeği kabul etmekten başka çaresi kalmamıştı. Büyük bir propagandaya maruz kaldıklarını, dışardan gelecek ve kafalarını karıştıracak her türlü şeye karşı izole yaşadıklarını fark etti. Bütün gazeteler halkın milliyetçi duygularını alevlendiren haberler yapıyordu. Bunları okuyanlar, cepheye gitmek için orduya katılmaya çalışıyordu.   

Bir kişinin veya kurumun hakkını korumak, ihlal edilen bir hakkını geri almak veya bir uyuşmazlığı çözmek amacıyla devletin yargı organlarına (mahkemelere) başvurarak hukuki koruma istemesidir. Dört harf. Üçüncü harfi V.

Belgrad hava alanından ilk kafileyi aldığında bu kişilerin ilk defa gelmediğini anladı. Otobüs neredeyse dolmuştu ama hareket etmek için emir gelmemişti. Araç çalışır halde, klimaları açık bekletildi. Sonunda özel bir jet iniş yaptı ve neden hareket etmediklerini o zaman anladı. Kendi aralarında konuşanlara kulak kabarttı. Gelen Covanni denen İtalyan olmalıydı. Diğerleri tarifeli uçuşlarla geldikleri için ellerinde sadece kişisel bagajları vardı ama Covanni’nin elinde valizinden başka kılıf içinde bir de tüfek olduğu belliydi. 

Beklerken, otobüsün yanında sigara içenler adamın geldiğini görünce hemen yerlerine geçtiler. Dikiz aynasından bakınca şoförün arkasındaki koltuğa kimsenin oturmadığını fark etti. Bunun nedenini Covanni binince anladı. Burası onun yeriydi. Otobüse binince kimseyle muhatap olmadan oturdu. 

İtalya’nın kuzeyinde bulunan ülkenin önemli şehirlerinden birisi. Altı harf.  İkinci harfi İ, beşinci harfi N.

O gün değil ama sonraki seferlerde onun yüzüne dikiz aynasından her fırsatta baktı. İlk bakışta, The Godfather filmindeki artiste benzeyen tipik bir İtalyan olduğu sanılabilirdi ama onu en çok ayıran özelliği alındaki karakteristik çizgilerdi. Soğuk ve donuk bir bakışı vardı. Sessizliği ürkütücüydü. Diğerlerinden duyduğuna göre birkaç kelime dışında hemen hiç konuşmuyordu. Robot gibi bir şeydi.   

Devletlerin, hükümetlerin, blokların veya bir ülke içindeki büyük grupların (isyancılar, milisler gibi) diplomatik yolların tükenmesi sonucunda siyasi, ekonomik, dini veya milli amaçlarla giriştikleri silahlı ve organize mücadele halidir. Beş harfli. Üçüncü harfi V.

Buradaki bazı olaylara şahit olduktan sonra elindeki sakatlıktan dolayı orduya giremediğine şükretti. Olup bitenin savaş olmadığına, düpedüz bir katliam olduğuna karar verdi. Ona göre savaşın bile bir ahlakı olmalıydı. Oysa burada olanlar güçlünün kıyım yapmasından başka bir şey değildi. Artık dönüşü yoktu. Arkadaşının sözleri kulaklarında çınladı.

Savaş gereçleri ve cephane anlamına gelen askerî bir terimdir. Sekiz harfli. İlk harfi M, beş ve altıncı harfi de M.

Cephe gerisine vardılar. Burada ineceklerdi. Onlara mihmandarlık yapmak için bekleyen kalabalık bir grup asker vardı. Hepsine miğfer ve çelik yelek dağıtıldı ama İtalyan bu teçhizatı da yanında getirmişti. Bunu gören iki kişi aralarında konuşurken birinin diğerine, “Kendini beğenmiş piç, kimseye güvenmiyor. Her şeyi, mühimmatını bile kendisi getiriyor.” demişti. 

Bağlantı siperlerine girip ön cepheye doğru gözden kayboldular. 

Korunmak, saklanmak veya gizlenmek amacıyla arkasına, altına veya içine girilen yer ya da askeri savunma yapısıdır. Beş harfli. Üçüncü harfi P.

İki gün sonra geriye döndüklerinde İtalyan hariç diğerleri kendi aralarında yüksek sesle ve kahkahalar eşliğinde durum değerlendirmesi yapıyordu. Tek tek kimin neler yaptığı konuşuluyordu. Karavana attığı mermilere hayıflanan birini arkadaşı, “Öyle diyorsun ama hemen sonrasındaki çocuğu o mesafeden vurman da çok büyük başarı!” diye teselli ediyordu. 

Bir tek İtalyan suskundu. Diğerleri onun hakkında fısıltıyla konuşuyordu. Duyabildiği kadarıyla yine neredeyse hiç boşa mermi atmamıştı. 

Sovyetler Birliği yapımı yarı otomatik ve uzun menzilli bir keskin nişancı tüfeği olan Dragunov (Keskin nişancı tüfeği) silahının halk ve güvenlik güçleri arasında bilinen yaygın adıdır. Beş harfli. Beşinci harfi S.

Onun hakkında “Tam bir psikopat!” dediklerini duydu. Kendine göre prensipleri olduğunu öğrendi. Birini kafasından vurmayınca vurdu saymıyormuş. Çocukları özellikle seviyormuş. Geçen sefer geldiğinde hamile bir kadını karnından vurmuş. Diğerleri, o kadını sırf bebeği öldürmek için vurduğundan emindiler.

Kendi silahından başkasıyla ateş etmiyormuş. Öğrendiğine göre, tüfeği özel yapımmış. İki bin metreye kadar etkili menzili varmış. Dürbünü oldukça gelişmiş bir modelmiş. O yüzden başarılı vuruşlar yapabiliyormuş. “Ben de kendi uçağımla gelsem ben de böyle bir tüfek edinirdim!” dedi birisi. Sesindeki kıskançlığı gizleyemedi. 

Hiç kimseyle konuşmamasını, mevzide diğerlerinden uzakta kendi kafasına göre yer tutmasını kibirli olmasına bağladılar. İtalyan fısıltılı konuşmaların kendisi hakkında olduğunu biliyor gibiydi. Yüzünde buz gibi bir ifadeyle öylece duruyordu.    

Çıplak gözle görülemeyecek kadar uzaktaki nesneleri mercek ve prizmalar yardımıyla yakındaymış gibi gösteren optik cihazdır. Beş harfli. Üçüncü harfi R, beşinci harfi N.

Dönüş için otobüs hareket etmek üzereydi. Diğerleri yerine oturmuştu. İtalyan sigarasından son bir nefes çekip izmariti ayağıyla ezdi. Bu arada bir asker kendisine doğru yaklaştı. Covanni cebinden bir zarf çıkarıp askere gizlice verdi. Bunu gören birkaç kişi, İtalyan’ın yine rüşvet verdiğini konuştu aralarında. Sonradan öğrendiğine göre, öldürdükleri kişilere göre para ödüyorlarmış. İtalyan’ın para verdiği kişi ondan sorumlu olan ve kayıtları tutan askermiş. Ona biraz para vererek öldürdüğü kişileri az gösteriyor ve böylece daha büyük bir rakam ödemekten kurtuluyormuş. Gruptakiler, o kadar zengin olmasına rağmen neden böyle yaptığını merak ediyordu. 

Meselenin para olmadığını, kayıtlara daha az cinayet geçirmek için böyle yaptığını şimdi anlıyordu.

Devletler tarafından bastırılan, üzerinde belirli bir saymaca (itibari) değer bulunan; mal ve hizmetlerin karşılığında herkes tarafından kabul gören bir ödeme ve değişim aracıdır. Dört Harf. İlk harfi P, dördüncü harfi A.

Kendi aralarında yaptıkları hesaba göre, az göstermek için rüşvet vermesine rağmen yine en çok parayı İtalyan ödemişti. Diğerleri bunu, en pahalı olanın çocuk vurmak olmasına bağladılar.  

Güney Doğu Avrupa'da bir ülkedir. Kuzey, batı ve güneyden Hırvatistan; doğudan Sırbistan ve güneydoğusunda Karadağ ile çevrili olup Adriyatik Denizi'ne Neum şehrinin olduğu yerde yalnızca 20 km'lik limansız bir kıyısı bulunmaktadır. İki Kelime, on bir harf. İkinci harfi O, Beşinci harfi A, sekizinci harfi R, onuncu harfi E.

Hava alanına onları bıraktıktan sonra otobüsü yıkaması ve içinde detaylı temizlik yapması emredildi. Her yeri güzelce silmesi gerekiyordu. Daha ilk seferde yaptığı işten nefret etmişti. İş işten geçmişti. Artık geri dönüşü yoktu. Şimdi bunu sorgulayacak zaman değildi. İşi ayarlayan arkadaşı bunu özellikle vurgulamıştı. Şimdi ne demek istediğini daha iyi anlıyordu. Bırakmak isterse bu bildikleri ve gördükleriyle onu yaşatmazlardı.

Temizliği bitirince bir subay gelip kontrol etti. Beğenmedi. “Yeni baştan yap!” diye emir verip gitti.

Yetişkin olmayan insan yavrusu. Beş harf. İlk harfi Ç, beşinci harfi K.

Birkaç gün sonra yeniden hazır olması söylendi. Elinde kişisel çantalarıyla sadece İtalyan geldi. Başkalarının da geleceğini sanıyordu ama Covanni otobüse binince hareket etmesi emredildi. Bu sefer başka bir rota verdiler. Cephe gerisinde İtalyan’ı üst rütbeli bir subay karşıladı. Bunun daha özel bir ziyaret olduğunu anladı.

Geriye dönmesi üç gün sürdü.  

Vücudun hayati fonksiyonlarını sürdürmek ve enerji ihtiyacını karşılamak için besin alma güdüsüdür. Beş harfli. İkinci harfi Ç, dördüncü harfi I.

Sonradan öğrendiğine göre yemek aramak için evinden çıkan bir çocuğu gözüne kestirmiş. Tam ateş edecekken yakınlarda meydana gelen bir patlamadan korkan çocuk hemen yanındaki arabanın arkasına saklanmış. Ne oldu da o kadar uzun süre saklanma gereği duydu bilen yokmuş ama çocuk karanlık çökene kadar çıkmamış. İtalyan bunu kafaya takmış. O da inatla tam üç gün boyunca aynı çocuğun tekrar ortaya çıkmasını beklemiş. Başka atış fırsatları olmuş ama o beklemiş. 

Sonra… 

Ensesinden …

Tak!

Fransızca kökenli bir kelime olup gizleme veya saklanma anlamına gelir Normalde kolayca fark edilebilen bir canlının ya da nesnenin; rengini, desenini veya dokusunu çevresiyle bütünleştirerek görünmesini zorlaştırma sanatıdır. Sekiz harf. İkinci harfi A, beşinci harfi F, sekizinci harfi J.

Bunlar söylenti midir yoksa gerçek midir emin olamıyor ama onlarca farklı kişiden duydu aynı şeyleri.  Defalarca geldiğini biliyor. Her defasında onu ve diğerlerini cephe gerisine kadar taşıdı. Bu kadar yıl sonra Covanni’den hesap sorulabilir miydi gerçekten? 

Bir yandan onu bulabilenlerin kendisini de bulacağından endişe ediyor ama bir yandan da Karadziç, Miloşeviç, Miladiç gibi adamların bile yıllarca yakalanamadığını, hesap vermediğini biliyordu.  

Sözünde durmama, iki yüzlülük, döneklik veya birine arkadan vurma ve gizlice kötülük etme durumu anlamına gelir. Dokuz harf. Dördüncü harfi L, altıncı harfi Ş, dokuzuncu harfi K.

Bir gecede binlerce kişiyi katledenler bile yakalanıp cezalandırılmamışken kendisi gibi basit bir şoförün peşine düşmezler diye umut ediyordu. Yine de tedbirli olmaya karar verdi. İlk fırsatta yıllık iznini alıp dedesinden kalma dağdaki av kulübesine çekilmeyi planladı. En azından gözden uzak olur, gelişmeleri oradan takip edebilirim diye düşündü.

Ulusal, etnik, ırksal veya dinsel bir grubun tamamını ya da bir bölümünü sırf kimliği nedeniyle kasten yok etme amacıyla işlenen uluslararası bir suçtur. Sekiz harf. İlk harfi S, dördüncü harfi K, yedinci harfi I.

Ne güzel keyifle bulmaca çözmeyi düşünürken okuduğu haberle çöküp kalmıştı. Kahve de soğumuştu. Öfkelendi. Tam kalkacakken, bulmacanın bir sorusuna gözü takıldı. Endişelendi. Etrafına baktı. Sanki kendisine mesaj vermek için özellikle yapılmış gibiydi. Cevaptan da bunu bir bakışta bilmiş olmasından da ürktü. Kalkıp hızlıca uzaklaştı.